Trzeci rok \u017cycia otwiera kolejn\u0105 faz\u0119 rozwoju psychospo\u0142ecznego, kt\u00f3ra trwa do pi\u0105tego roku \u017cycia. Intensywny rozw\u00f3j motoryczny i poznawczy nap\u0119dzaj\u0105 dziecko do eksplorowania \u015bwiata. Dzi\u0119ki nowym zdobyczom staje si\u0119 ono coraz bardziej samodzielne i niezale\u017cne, co nie tylko u\u0142atwia mu pod\u0105\u017canie za swoj\u0105 ciekawo\u015bci\u0105, ale i jeszcze bardziej j\u0105 podsyca: jedne odkrycia prowadz\u0105 do kolejnych.<\/p>\n
Podstawow\u0105 aktywno\u015bci\u0105 na tym etapie jest ca\u0142y czas zabawa. Ju\u017c w trzecim roku \u017cycia w zwi\u0105zku z rozwojem umiej\u0119tno\u015bci ruchowych, zwi\u0119ksza si\u0119 u dziecka poczucie niezale\u017cno\u015bci i ch\u0119\u0107 poznawania otoczenia. Jeszcze bardziej wyra\u017anie staje si\u0119 to w czwartym i pi\u0105tym roku \u017cycia. Czterolatek porusza si\u0119 swobodnie po schodach, skacze, je\u017adzi na tr\u00f3jko\u0142owym rowerku. Rozw\u00f3j motoryki i koordynacji sprawia, \u017ce pi\u0119ciolatek jest ju\u017c naprawd\u0119 bardzo aktywny ruchowo: szybko biega, wspina si\u0119, chodzi po narysowanej linii, etc.<\/p>\n
Na tym etapie dzieci wykonuj\u0105 czynno\u015bci samoobs\u0142ugowe: samodzielnie ubieraj\u0105 si\u0119, myj\u0105 z\u0119by, pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 widelcem i \u0142y\u017ck\u0105. Czterolatek coraz sprawniej pos\u0142uguje si\u0119 kredkami i o\u0142\u00f3wkiem. W wieku pi\u0119ciu lat potrafi ju\u017c tworzy\u0107 prace plastyczne, zawieraj\u0105ce du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, budowa\u0107 skomplikowane konstrukcje z klock\u00f3w, wycina\u0107 no\u017cyczkami r\u00f3\u017cne kszta\u0142ty, sprawnie chwyta\u0107 przyrz\u0105dy do pisania.<\/p>\n
Rozw\u00f3j poznawczy i coraz wi\u0119ksza niezale\u017cno\u015b\u0107 sprawiaj\u0105, \u017ce dzieci w tym wieku zaczynaj\u0105 zadawa\u0107 coraz wi\u0119cej pyta\u0144, w tym typowe \u201edlaczego\u201d. W zakresie mowy z roku na rok wzrasta zas\u00f3b s\u0142ownictwa. Pojawiaj\u0105 si\u0119 zabawy s\u0142owem. Rozwijaj\u0105ce si\u0119 wyobra\u017ania sprawia, \u017ce czterolatki zaczynaj\u0105 konfabulowa\u0107 i wymy\u015bla\u0107 r\u00f3\u017cne nieprawdziwe historie. Pomagaj\u0105 w tym wykszta\u0142caj\u0105ce si\u0119 w\u00f3wczas dzieci\u0119ce teorie umys\u0142u. Dzieci staj\u0105 si\u0119 \u015bwiadome tego, \u017ce inni ludzie maj\u0105 swoje odr\u0119bne stany umys\u0142u. Mog\u0105 mie\u0107 zatem inne ni\u017c one emocje, potrzeby i wiedz\u0119. W wieku pi\u0119ciu lat du\u017co \u0142atwiej przychodzi dzieciom odr\u00f3\u017cnianie fantazji od rzeczywisto\u015bci. Pi\u0119ciolatki lepiej rozumiej\u0105 nast\u0119pstwa czasu, tworz\u0105 w\u0142asne historyjki, interesuj\u0105 si\u0119 czytaniem, pisaniem i liczeniem.<\/p>\n
Rosn\u0105ce poczucie samodzielno\u015bci, si\u0142y, sprawczo\u015bci, ciekawo\u015b\u0107, tak\u017ce post\u0119puj\u0105cy r\u00f3wnolegle z nimi rozw\u00f3j psychoseksualny (kt\u00f3ry wyra\u017ca si\u0119\u00a0m.in. w zainteresowaniu r\u00f3\u017cnicami pomi\u0119dzy budow\u0105 cia\u0142a mi\u0119dzy dziewczynkami a ch\u0142opcami) sprawiaj\u0105, \u017ce dziecko zaczyna na etapie wieku przedszkolnego sprawdza\u0107 swoje si\u0142y i poczucie wp\u0142ywu w relacjach z r\u00f3wie\u015bnikami i rodzicami: \u201eKto z nas ma wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci?\u201d. W gronie r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 w zwi\u0105zku z tym pojawia\u0107 si\u0119 skrajne reakcje i zachowania. Z jednej strony dziecko w spos\u00f3b naturalny d\u0105\u017cy do wsp\u00f3lnej zabawy z innymi, a z drugiej strony, dzieci\u0119cy egocentryzm i nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 radzenia sobie z emocjami, w r\u00f3\u017cnych sytuacjach mo\u017ce prowadzi\u0107 je do impulsywnych reakcji, np. agresji. Kiedy z kolei dziewczynki zaczynaj\u0105 komunikowa\u0107, \u017ce chc\u0105 by\u0107 ksi\u0119\u017cniczkami tatusi\u00f3w, a ch\u0142opcy rycerzami swoich mam oznacza to, \u017ce podejmuj\u0105 typow\u0105 dla wieku rywalizacj\u0119 z rodzicem tej samej p\u0142ci. Oczywi\u015bcie t\u0119 walk\u0119 dziecko powinno \u201eprzegra\u0107\u201d i rozumie\u0107, \u017ce mimo swoich nowych mo\u017cliwo\u015bci, nie mo\u017ce zaj\u0105\u0107 miejsca u boku mamy lub taty i stworzy\u0107 z nim swojej wyj\u0105tkowej pary. Mo\u017ce natomiast w przysz\u0142o\u015bci zidentyfikowa\u0107 si\u0119 z rodzicem, czyli stara\u0107 si\u0119 zosta\u0107 w przysz\u0142o\u015bci taka\/taki, jak ukochana mama lub ukochany tata.<\/p>\n
Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dziecko w wieku przedszkolnym rozwija umiej\u0119tno\u015b\u0107 wyra\u017cania siebie i swojej indywidualno\u015bci w granicach obowi\u0105zuj\u0105cych zasad. Uczy si\u0119 tego, co jest aprobowane, a co takim nie jest. Pomaga mu w tym buduj\u0105ca si\u0119 w nim zdolno\u015b\u0107 do prze\u017cywania poczucia winy. Kszta\u0142tuj\u0105ce si\u0119 w\u00f3wczas zr\u0119by moralno\u015bci s\u0105 dosy\u0107 sztywno osadzone w bia\u0142o \u2013 czarnej perspektywie. St\u0105d charakterystyczna dla dzieci na tym etapie rozwoju sk\u0142onno\u015b\u0107 do zdecydowanych ocen, wyra\u017caj\u0105cych si\u0119 w krytykowaniu np. innych dzieci, kiedy te zasady \u0142ami\u0105. O ile wcze\u015bniej \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, co jest dobre, a co z\u0142e p\u0142yn\u0119\u0142a ze strony doros\u0142ych, kt\u00f3rzy wyja\u015bniali, upominali, wyci\u0105gali konsekwencje, na tym etapie staje si\u0119 ju\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 wewn\u0119trznego do\u015bwiadczenia dziecka.<\/p>\n
Wspieranie dziecka w tym, co mo\u017ce i konfrontowanie go z tym, czego nie mo\u017ce jest zatem wa\u017cnym krokiem na drodze jego rozwoju psychospo\u0142ecznego. Przedszkolak potrzebuje m\u00f3c sprawdza\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych sytuacjach, podejmowa\u0107 inicjatyw\u0119, do\u015bwiadcza\u0107 swojej sprawczo\u015bci. Kiedy natomiast dostrzega, \u017ce czasami bywa tak, \u017ce inni (np. rodzice, starsze dzieci) mog\u0105 robi\u0107 rzeczy, do kt\u00f3rych ono jeszcze nie ma dost\u0119pu, uczy si\u0119, \u017ce poza imponuj\u0105cymi mo\u017cliwo\u015bciami, ma pewne istotne ograniczenia. W przysz\u0142o\u015bci pozwoli mu to na adekwatne rozpoznawanie tego, co mie\u015bci si\u0119 w zasi\u0119gu jego wp\u0142ywu a co nie, a tym samym na rozpoznawanie i realizowanie swojego potencja\u0142u bez konieczno\u015bci krzywdzenia innych. W przeciwnym wypadku mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 u siebie nadmierne d\u0105\u017cenie do osi\u0105gania sukces\u00f3w, bez wzgl\u0119du na sytuacj\u0119. Stykanie si\u0119 ze swoimi ograniczeniami si\u0142\u0105 rzeczy rodzi gniew, kt\u00f3ry przejawia si\u0119 na tym etapie w typowym dla tego wieku negatywizmie. Z drugiej strony nadmierne strofowanie ze strony doros\u0142ych, karanie, nieuwzgl\u0119dnianie naturalnej potrzeby sprawdzania i testowania swoich mo\u017cliwo\u015bci przejawiaj\u0105cych si\u0119 przesadnym kontrolowaniem mo\u017ce prowadzi\u0107 dziecko do wycofania z l\u0119ku przed kar\u0105 (zbyt rozbudowanego poczucia winy), a w efekcie do zrezygnowania ze swoich potrzeb i pragnie\u0144 lub tendencji do wymuszania na innych realizacji swoich potrzeb. Dlatego tak wa\u017cne jest tworzenie dzieciom takich warunk\u00f3w rozwoju, aby mog\u0142y wyra\u017ca\u0107 swoje potrzeby, uczucia, pragnienia, podejmowa\u0107 inicjatyw\u0119 w zasi\u0119gu swoich mo\u017cliwo\u015bci, oswajaj\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie z tym, \u017ce musz\u0105 w tej swojej aktywno\u015bci bra\u0107 pod uwag\u0119 uczucia i potrzeby innych os\u00f3b oraz panuj\u0105ce zasady.<\/p>\n
<\/p>\n
Literatura:<\/p>\n
Bee H. (2004),\u00a0Rozw\u00f3j cz\u0142owieka<\/i>, Warszawa: Wydawnictwo Zysk i S \u2013 ka.<\/p>\n
Erikson E. (2000).\u00a0Dzieci\u0144stwo i spo\u0142ecze\u0144stwo<\/i>, Pozna\u0144: Rebis.<\/p>\n
Erikson E. (2004).\u00a0To\u017csamo\u015b\u0107 a cykl \u017cycia<\/i>, Pozna\u0144: Wyd. Zysk i S-ka.<\/p>\n
Przetacznik \u2013 Gierowska M., Makie\u0142\u0142o \u2013 Jar\u017ca G. (1992).\u00a0Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dzieci\u0119cego<\/i>, Warszawa: WSIP.<\/p>\n
<\/p>\n
Karolina Van Laere \u2013 psycholog, psychoterapeuta, nauczyciel j\u0119zyka polskiego.<\/p>\n
Autorka licznych publikacji psychoedukacyjnych i profilaktycznych dla dzieci, m\u0142odzie\u017cy i os\u00f3b doros\u0142ych. Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielka Fundacji Poza Schematami.<\/p>\n
\n
\n
\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0http:\/\/nierozerwalni.org\/2018\/07\/17\/wyzwania-dziecka-wieku-przedszkolnym\/<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Trzeci rok \u017cycia otwiera kolejn\u0105 faz\u0119 rozwoju psychospo\u0142ecznego, kt\u00f3ra trwa do pi\u0105tego roku \u017cycia. Intensywny rozw\u00f3j motoryczny i poznawczy nap\u0119dzaj\u0105 dziecko do eksplorowania \u015bwiata. Dzi\u0119ki nowym zdobyczom staje si\u0119 ono […]<\/p>\n","protected":false},"author":91,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1602","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-porady-w-pigulce","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/91"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1602"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1602\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1605,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1602\/revisions\/1605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}