Wsp\u00f3\u0142czesne pokolenie dzieci i m\u0142odzie\u017cy to osoby urodzone w rewolucji cyfrowej. Nie znaj\u0105 i nie wyobra\u017caj\u0105 sobie \u015bwiata bez tablet\u00f3w, smartfon\u00f3w i szybkiego \u0142\u0105cza internetowego. Znacznie sprawniej pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 nowymi technologiami ni\u017c opas\u0142ymi tomami encyklopedii czy drukowanymi s\u0142ownikami. Nikogo nie dziwi ju\u017c widok dwulatka graj\u0105cego w w\u00f3zku na smartfonie czy tablecie. Takie przemiany spo\u0142eczne (post\u0119p technologiczny, cyfryzacja \u017cycia) nie pozostaj\u0105 bez wp\u0142ywu na rozw\u00f3j i funkcjonowanie dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n
Nowe technologie s\u0105 obecnie wykorzystywane niemal w ka\u017cdej dziedzinie \u017cycia i pos\u0142ugiwanie si\u0119 nimi przynosi wiele pozytywnych jak i negatywnych skutk\u00f3w.<\/p>\n
Dzi\u0119ki nim uzyskujemy zwi\u0119kszone mo\u017cliwo\u015bci komunikowania si\u0119 i docierania do wielu os\u00f3b, szeroki dost\u0119p do informacji i materia\u0142\u00f3w edukacyjnych, mo\u017cliwo\u015b\u0107 nauki oraz zwi\u0119kszania w\u0142asnych umiej\u0119tno\u015bci i kompetencji. Mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c korzysta\u0107 z nowych form rozrywki oraz uczestniczy\u0107 wirtualnie w wielu interesuj\u0105cych wydarzeniach na \u015bwiecie. Badania pokazuj\u0105 jednak, \u017ce intensywne i regularne korzystanie z nowych technologii odciska trwa\u0142e pi\u0119tno na funkcjonowaniu m\u0142odych ludzi, wp\u0142ywaj\u0105 na rozw\u00f3j ich m\u00f3zgu, a tak\u017ce zdrowie somatyczne i psychiczne.<\/p>\n
Dzieci w wieku przedszkolnym maj\u0105 coraz wi\u0119kszy dost\u0119p do nowych technologii i coraz lepsze umiej\u0119tno\u015bci zar\u00f3wno motoryczne jak i poznawcze, aby aktywnie korzysta\u0107 z r\u00f3\u017cnych gier i aplikacji. Badania wskazuj\u0105, \u017ce statystycznie wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci w tym wieku korzysta ze sta\u0142\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 z r\u00f3\u017cnych medi\u00f3w i urz\u0105dze\u0144 mobilnych (oko\u0142o 92%), a ich rodzice pobieraj\u0105 specjalne aplikacje do u\u017cywania przez dzieci (Grzegorzewska i Cierpia\u0142kowska za: McCloskey, i in., 2018). \u015aredni czas sp\u0119dzany przez dzieci przedszkolne przed ekranem (smartfon, tablet, telewizor i inne) waha si\u0119 od dw\u00f3ch do pi\u0119ciu godzin (Grzegorzewska i Cierpia\u0142kowska za: Paudel, Jancey, Subedi i Leavy, 2017).<\/p>\n
Badania nad korzystaniem przez dzieci w wieku przedszkolnym z r\u00f3\u017cnych form \u201cekranowych\u201d dotycz\u0105 zar\u00f3wno pozytywnych jak i negatywnych jego aspekt\u00f3w. Wp\u0142yw pozytywny obejmowa\u0142 wzrost umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania, rozw\u00f3j zdolno\u015bci matematycznych, popraw\u0119 umiej\u0119tno\u015bci rozwi\u0105zywania problem\u00f3w i poczucie samoskuteczno\u015bci. W\u015br\u00f3d czynnik\u00f3w wyja\u015bniaj\u0105cych zaobserwowane efekty znalaz\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi: cechy aplikacji i gier oraz rola rodzic\u00f3w – nadz\u00f3r i wsp\u00f3lne uczestnictwo (Grzegorzewska i Cierpia\u0142kowska za: Herodotou, 2018). Regularne i cz\u0119ste korzystanie z telefon\u00f3w, tablet\u00f3w i komputer\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 jednak negatywny wp\u0142yw na rozw\u00f3j dzieci w tym wieku. Badania wskazuj\u0105, \u017ce zbyt wczesna i zbyt intensywna ekspozycja ekranowa wp\u0142ywa na wzrost wska\u017anika masy cia\u0142a, oty\u0142o\u015b\u0107, problemy ze snem, trudno\u015bci w rozwoju mowy, zmniejszenie zdolno\u015bci poznawczych i umiej\u0119tno\u015bci wykonawczych, w tym uwagi, odraczanie gratyfikacji, samoregulacji emocjonalnej i umiej\u0119tno\u015bci rozwi\u0105zywania problem\u00f3w (Grzegorzewska i Cierpia\u0142kowska za: Wolf, Wolf, Weiss i Nino, 2018).<\/p>\n
W rozwoju cz\u0142owieka istniej\u0105 szczeg\u00f3lne okresy, w kt\u00f3rych zmiany organizmu zale\u017c\u0105 od pewnych form stymulacji, a podatno\u015b\u0107 na ni\u0105 ewoluuje w toku rozwoju. Niekt\u00f3re formy stymulacji sensorycznej w pewnym jego okresie oddzia\u0142uj\u0105 na jednostk\u0119 silnej ni\u017c w innym. Dzieci\u0144stwo i adolescencja nale\u017c\u0105 do okresu rozwojowego, w kt\u00f3rym jednostka charakteryzuje si\u0119 siln\u0105 podatno\u015bci\u0105 na tego rodzaju stymulacj\u0119 ze wzgl\u0119du na niedojrza\u0142o\u015b\u0107 uk\u0142adu nerwowego. Stymulacja sensoryczna podczas korzystania z gier wideo i internetu oddzia\u0142uje w spos\u00f3b specyficzny poprzez aktywizacj\u0119 struktur m\u00f3zgowych odpowiedzialnych za pami\u0119\u0107, nagrod\u0119 i motywacj\u0119 oraz kontrol\u0119 poznawcz\u0105 i mo\u017ce prowadzi\u0107 do zmian w strukturze i aktywno\u015bci m\u00f3zgu. Dotychczasowe badania sugeruj\u0105 \u017ce w procesy zwi\u0105zane z nadu\u017cywaniem internetu i gier wideo zaanga\u017cowane s\u0105 specyficzne struktury m\u00f3zgowe do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 przede wszystkim o\u015brodki nagrody kontroli poznawczej, pami\u0119ci i motywacji.<\/p>\n
Na p\u0142aszczy\u017anie molekularnej, neuroprzeka\u017anikowej i behawioralnej uzale\u017cnienie od gier i internetu wykazuje wiele cech wsp\u00f3lnych z uzale\u017cnieniem od \u015brodk\u00f3w psychoaktywnych (Grzegorzewska i Cierpia\u0142kowska, 2018).<\/p>\n
Negatywne skutki zdrowotne budz\u0105 w\u015br\u00f3d doros\u0142ych szczeg\u00f3lny niepok\u00f3j. Powszechne korzystanie przez dzieci i m\u0142odzie\u017cy ze smartfon\u00f3w wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puje z jedn\u0105 z najcz\u0119stszych dermatoz, tj. alergicznym kontaktowym zapaleniem sk\u00f3ry (allergic contact dermaitis, ACD). Badania wykazuj\u0105 \u017ce w latach 2010-2012 zdiagnozowano 37 przypadk\u00f3w ACD wywo\u0142anego ekspozycj\u0105 na nikiel i chrom, kt\u00f3re uwalniaj\u0105 si\u0119 na powierzchni smartfon\u00f3w. Statystyki dotycz\u0105 zar\u00f3wno populacji doros\u0142ych jak i dzieci, korzystaj\u0105cych ze smartfon\u00f3w. Do objaw\u00f3w ACD nale\u017c\u0105: grudkowo-p\u0119cherzykowa wysypka na twarzy, szyi, d\u0142oniach, nadgarstkach, uszach, udach oraz uczucie \u015bwi\u0105du i pieczenia w zmienionych obszarach sk\u00f3ry. Objawy zazwyczaj ust\u0119puj\u0105 mniej wi\u0119cej po 10 dniach od zaprzestania korzystania smartfon\u00f3w (Grzegorzewska i Cierpia\u0142kowska za: Richardson, Hamann, Hamann i Thyssen, 2014).<\/p>\n
Ponadto nadmierne korzystanie z urz\u0105dze\u0144 mobilnych wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na uk\u0142ad mi\u0119\u015bniowo-szkieletowy dzieci. Bywa, \u017ce do pediatry trafiaj\u0105 rodzice z maluchami, kt\u00f3re nie maj\u0105 odpowiednio do wieku rozwini\u0119tych mi\u0119\u015bni d\u0142oni, poniewa\u017c czynno\u015bciami, kt\u00f3re dominowa\u0142y w ich zabawach, by\u0142o u\u017cytkowanie tabletu, smartfonu, a nie rysowanie i kolorowanie kredkami.<\/p>\n
Sp\u0119dzaj\u0105c czas przed ekranem dziecko zostaje pozbawione mo\u017cliwo\u015bci kontaktu z drugim cz\u0142owiekiem. Jego s\u0142ownictwo nie wzbogaca si\u0119, a mowa i wymowa nie maj\u0105 okazji do rozwijania si\u0119 w naturalnych sytuacjach komunikacyjnych.<\/p>\n
Rozw\u00f3j ludzkiego m\u00f3zgu wymaga r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy bod\u017acami \u015brodowiskowymi, a tymi, kt\u00f3re bior\u0105 si\u0119 z kontakt\u00f3w z lud\u017ami. Pozbawiony tego m\u00f3zg nie dzia\u0142a w\u0142a\u015bciwie, nie mog\u0105c tworzy\u0107 odpowiednich po\u0142\u0105cze\u0144 neuronowych. Bod\u017ace p\u0142yn\u0105ce z ekran\u00f3w urz\u0105dze\u0144 takich jak komputer, telewizor, smartfon powoduj\u0105 zahamowanie naturalnego rozwoju kom\u00f3rek lewej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu (odpowiedzialnej m.in. za tworzenie i odbieranie mowy). J\u0119zyk nie rozwija si\u0119 lub czyni to z wielkim op\u00f3\u017anieniem.<\/p>\n
Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na do\u015bwiadczenia z innych kraj\u00f3w, m.in. w Francji czy Wielkiej Brytanii \u2013 eksperci wskazuj\u0105, \u017ce zakaz u\u017cywania przez uczni\u00f3w telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych w szko\u0142ach przynosi pozytywne efekty zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem wynik\u00f3w w nauce, jak i poprawy interakcj\u0119 z r\u00f3wie\u015bnikami (Paszkowska-Rogacz, 2018).<\/p>\n
Z jednej strony podkre\u015blaj\u0105, \u017ce korzystanie z technologii (pod bacznym okiem rodzica czy opiekuna) pozytywnie wp\u0142ywa na rozw\u00f3j dziecka (przyspiesza go), z drugiej za\u015b prowadzi do zaburzenia rozwoju poprzez nadmiar bod\u017ac\u00f3w i os\u0142abienie zdolno\u015bci empatii. Bezdyskusyjny pozostaje jednak wp\u0142yw d\u0142ugotrwa\u0142ego siedzenia przed ekranem na rozw\u00f3j fizyczny, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci na zmiany w szyjnym odcinku kr\u0119gos\u0142upa, przeci\u0105\u017cenie nadgarstk\u00f3w nadmiernym korzystaniem z tabletu czy laptopa, a tak\u017ce na rosn\u0105c\u0105 nadwag\u0119 u coraz m\u0142odszych dzieci, kt\u00f3re zamiast biega\u0107 po podw\u00f3rku \u201ew\u0119druj\u0105\u201d w wirtualnej przestrzeni.<\/p>\n
Poni\u017cej przedstawiono profilaktyk\u0119 uzale\u017cnienia od urz\u0105dze\u0144 ekranowych, czyli zasady korzystania przez dzieci z urz\u0105dze\u0144 technologicznych (Grzegorzewska i Cierpia\u0142kowska za: Young, 2015):<\/p>\n
\u00fc od urodzenia do 3 roku \u017cycia – nigdy\/nigdzie \u2013 \u017cadnej technologii, ca\u0142kowity brak dost\u0119pu dziecka do smartfon\u00f3w komputer\u00f3w i telewizji. Ameryka\u0144skie Towarzystwo Psychologiczne (American Psychiatric Association, APA) twierdzi, \u017ce dziecko w tym okresie \u017cycia nie powinno w og\u00f3le korzysta\u0107 z tak zwanych urz\u0105dze\u0144 ekranowych, gdy\u017c jakikolwiek kontakt z nimi zak\u0142\u00f3ca u niego rozw\u00f3j komunikacji spo\u0142ecznej oraz kszta\u0142towania prawid\u0142owych wi\u0119zi emocjonalnych z rodzicami i innymi cz\u0142onkami rodziny. Dziecko ca\u0142kowicie pozbawione dost\u0119pu do tych urz\u0105dze\u0144 mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 prawid\u0142owo pod wzgl\u0119dem motorycznym, fizycznym i spo\u0142ecznym.<\/p>\n
\u00fc 3-6 rok \u017cycia – korzystanie pod \u015bcis\u0142ym nadzorem\/jedna godzina dziennie – na tym etapie \u017cycia rodzice mog\u0105 ostro\u017cnie wprowadza\u0107 dziecko w \u015bwiat technologii. Jest to okres krytyczny dla uczenia si\u0119 przez nie zachowa\u0144 prospo\u0142ecznych oraz kompetencji spo\u0142ecznych. Rodzice zbyt cz\u0119sto udost\u0119pniaj\u0105 dziecku tablet smartfon jako \u201cbaby sitter\u201d (opiekunka) lub w nagrod\u0119 za zachowanie. Nadmierna ekspozycja dziecka na nowe media mo\u017ce skutkowa\u0107 jego agresywnymi impulsywnymi i zachowaniami.<\/p>\n
\u00fc 6-9 rok \u017cycia – korzystanie pod \u015bcis\u0142ym nadzorem\/ do 2 godzin dziennie – dziecko wymaga r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 i kontaktem z nowymi mediami. Nadmierne korzystanie z technologii komunikacyjnych mo\u017ce prowadzi\u0107 do oty\u0142o\u015bci. Rodzice nadal powinni \u015bci\u015ble monitorowa\u0107 czas korzystania i tre\u015bci, z kt\u00f3rymi stykaj\u0105 si\u0119 dzieci za po\u015brednictwem nowych technologii. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c wyboru odpowiednich gier dostosowanych do wieku dziecka (system PEGI – europejski system oceniania gier pod k\u0105tem min. wieku, od kt\u00f3rego gra jest dopuszczalna oraz jej zawarto\u015bci – przemoc, wulgaryzmy, materia\u0142y erotyczne). Dziecko nie powinno mie\u0107 dost\u0119pu do urz\u0105dze\u0144 ekranowych we w\u0142asnym pokoju.<\/p>\n
\u00fc 9-12 rok \u017cycia – integracja – na tym etapie rozwoju dziecko intensywnie rozwija si\u0119 poznawczo. Powinno mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie wszystkie media s\u0105 edukacyjne. Rol\u0105 rodzic\u00f3w jest uczy\u0107 dzieci krytycznego i bezpiecznego korzystania z zawarto\u015bci internetu, dob\u00f3r w\u0142a\u015bciwych gier wideo, reagowania w sytuacjach problemowych spowodowanych aktywno\u015bci\u0105 dziecka w \u015bwiecie wirtualnym.<\/p>\n
\u00fc 12-18 rok \u017cycia – niezale\u017cno\u015b\u0107 – na tym etapie rozwoju nastolatek potrzebuje niezale\u017cno\u015bci. Zmieniaj\u0105 si\u0119 domowe zasady w zakresie samodzielno\u015bci dziecka. Adolescenci oczekuj\u0105 uszanowania ich prywatno\u015bci i niezale\u017cno\u015bci w korzystaniu z nowych medi\u00f3w. Rodzice nie powinni jednak ca\u0142kowicie pozostawia\u0107 swoich nastoletnich dzieci bez nadzoru nad ich aktywno\u015bci\u0105 wirtualn\u0105.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Warto zaznaczy\u0107, \u017ce korzystanie z urz\u0105dze\u0144 mobilnych nie powinno by\u0107 narz\u0119dziem motywowania do np. jedzenia czy treningu czysto\u015bci.<\/p>\n
Nowe technologie i urz\u0105dzenia mobilne stanowi\u0105 element naszego \u017cycia. W korzystaniu z nich, jak w ka\u017cdej sferze funkcjonowania, potrzebna jest r\u00f3wnowaga. W przypadku ma\u0142ych dzieci warto zacz\u0105\u0107 j\u0105 kszta\u0142towa\u0107 ju\u017c od pierwszych chwil. Rodzice powinni sami okre\u015bli\u0107 w\u0142asny stosunek do nowych technologii i dopiero w oparciu o niego wprowadza\u0107 swoje dzieci w \u015bwiat medi\u00f3w. Tylko wtedy b\u0119dzie to sp\u00f3jne z przyj\u0119tymi warto\u015bciami i ca\u0142ym systemem rodzinnym. Istotne jest zorganizowanie dzieciom od czasu do czasu takiej przestrzeni, kt\u00f3ra jest zupe\u0142nie wolna od nowych gad\u017cet\u00f3w i dost\u0119pu do sieci. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c korzystanie z nowych technologii wsp\u00f3lnie z dzieckiem (w zale\u017cno\u015bci od jego wieku), towarzyszenie mu w tym, aby uczy\u0107 je bycia krytycznym i \u015bwiadomym odbiorc\u0105 tre\u015bci (Uhis, 2015).<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Opracowa\u0142a mgr Karolina Przystalska<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Bibliografia:<\/p>\n
\u00b7 Grzegorzewska I., Cierpia\u0142kowska L., Borkowska A., Psychologia kliniczna dzieci i m\u0142odzie\u017cy, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2020<\/p>\n
\u00b7 Small, G., Vorgan G., iM\u00f3zg. Jak przetrwa\u0107 technologiczn\u0105 przemian\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej umys\u0142owo\u015bci, Pozna\u0144 2011.<\/p>\n
\u00b7 Schaffer, H.R., Psychologia dziecka, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2018.<\/p>\n
\u00b7 Wysokie Obcasy, Psychologia dla Rodzic\u00f3w, \u201eTablet to nie smoczek\u201d.<\/p>\n
\u00b7 Uhis Y.T., Media Moms and Dads. A Fact \u2013 Not \u2013 Fear Approach to Parenting in the Digital Age, 2015, Bibliomotion<\/p>\n
Pokolenie smartfon\u00f3w, czyli wp\u0142yw korzystania z nowoczesnych technologii na rozw\u00f3j dziecka Wsp\u00f3\u0142czesne pokolenie dzieci i m\u0142odzie\u017cy to osoby urodzone w rewolucji cyfrowej. Nie znaj\u0105 i nie wyobra\u017caj\u0105 sobie \u015bwiata bez […]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-3063","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-porady-w-pigulce","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3063","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3063"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3063\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3064,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3063\/revisions\/3064"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3063"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3063"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole90.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3063"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}